EU AI Act aanbieder vs gebruiksverantwoordelijke: wie ben jij?
Last updated: 25 juni 2026
Uitsluitend als leidraad, geen juridisch advies. Gebaseerd op EU AI Act Verordening (EU) 2024/1689 en de ontwerp-richtsnoeren van de Commissie artikel 50 (mei 2026).
De meest gestelde vraag van kleine ondernemers over artikel 50 is een variant op dit: "Mijn chatbot is van Tidio / Intercom / Gorgias. Zij zeggen dat ze compliant zijn. Ben ik dan gedekt?"
Het antwoord is bijna altijd nee — en de reden ligt in één onderscheid dat de EU AI Act van meet af aan maakt: het verschil tussen een aanbieder en een gebruiksverantwoordelijke.
Dit artikel legt precies uit wat dat verschil betekent voor een klein bedrijf met een chatbot, waarom het compliance-label van jouw leverancier jou niet automatisch beschermt, en wat je wél moet doen.
De twee rollen die artikel 50 creëert
EU AI Act artikel 3 definieert twee afzonderlijke rollen in de AI-toeleveringsketen. Beide hebben verplichtingen onder artikel 50, maar verschillende.
| Rol | Wie zijn zij | Verplichting artikel 50 |
|---|---|---|
| Aanbieder | Het bedrijf dat het AI-systeem bouwt en op de markt brengt. Tidio, Intercom, Gorgias, Drift, ChatGPT — dit zijn aanbieders. | Moet het systeem zo ontwerpen dat melding technisch mogelijk is — bijv. dat een eerste-berichten-melding kan worden geconfigureerd. |
| Gebruiksverantwoordelijke | Het bedrijf dat het AI-systeem inzet op de eigen website, onder eigen verantwoordelijkheid, voor interactie met eigen klanten. Dit ben jij. De winkeleigenaar. De SaaS-oprichter. Het bureau dat de chatbot van een klant beheert. | Moet ervoor zorgen dat een duidelijke, onderscheidbare melding daadwerkelijk aan jouw gebruikers wordt getoond bij eerste interactie — en bewijs bijhouden dat dit is gebeurd. |
Waarom de compliance van jouw leverancier jou niet dekt
Dit is het deel dat de meeste mensen verrast. Jouw chatbot-leverancier (de aanbieder) heeft mogelijk alles goed gedaan aan zijn kant. Maar artikel 50 legt een specifieke verplichting op jou als gebruiksverantwoordelijke om te zorgen dat de melding:
- Duidelijk en onderscheidbaar is — niet verborgen of onzichtbaar opgemaakt
- Uiterlijk bij de eerste interactie wordt getoond — niet na het eerste bericht, niet op een instellingenpagina, niet in je privacybeleid
- Daadwerkelijk actief is op jouw specifieke site — niet alleen geconfigureerd in het dashboard van je leverancier
- Gedocumenteerd is — je moet bewijs kunnen leveren dat de melding is getoond, wanneer dit is gebeurd en wat er stond
De driedeling: aanbieder, gebruiksverantwoordelijke of buiten bereik?
Jij bent aanbieder als:
- Je de AI-chatbot zelf hebt gebouwd (ook als deze gebruikmaakt van OpenAI of een ander model)
- Je een AI-product white-labelt en onder je eigen merk verkoopt aan andere bedrijven
- Je een AI-systeem van een derde partij wezenlijk aanpast en onder je eigen naam op de markt brengt
Jij bent gebruiksverantwoordelijke als:
- Je een chatbot van een derde partij (Tidio, Intercom, Gorgias, Re:amaze, Drift, HubSpot chat, Zendesk, enz.) aan je website hebt toegevoegd
- Je een AI-assistent gebruikt (Zapier AI, Make AI, custom GPT-widget) op je site
- Je een AI-systeem gebruikt waarmee je klanten of bezoekers interacteren — ook als je het niet zelf hebt gebouwd
Je valt mogelijk buiten bereik als:
- Je AI alleen intern gebruikt — voor eigen medewerkers, zonder publieke AI-interactie
- Je geen EU-klanten of -gebruikers hebt (zeldzaam voor de meeste online bedrijven)
- Je AI-tools puur voor backoffice zijn (e-mail opstellen, interne analyses) zonder klantgerichte output
De "evident uit de context"-uitzondering
Artikel 50(1) bevat één uitzondering: melding is niet vereist als het "evident is uit de omstandigheden en de gebruikscontext" dat de gebruiker met AI interacteert. De ontwerp-richtsnoeren van de EU-Commissie hanteren een "gemiddelde consument"-norm. De lat ligt hoog. AI-gebaseerde codeertools die alleen beschikbaar zijn voor professionele ontwikkelaars kunnen hieraan voldoen. Customer service chatbots op websites doen dat niet — ook niet als ze een bot-naam of icoon hebben.
Wat gebruiksverantwoordelijken moeten doen voor 2 augustus 2026
- Voeg een duidelijke AI-melding toe bij de eerste interactie — in het openingsbericht van de chatbot of als permanent zichtbaar label.
- Zorg dat de melding bij eerste interactie wordt getoond — niet nadat de gebruiker een bericht heeft gestuurd.
- Houd een registratie bij — een server-side log met tijdstempel van elke keer dat de melding aan een bezoeker is getoond.
- Zorg dat je die registratie op verzoek kunt overleggen — exporteerbaar rapport, geen screenshot van instellingen.
De deadline en de boete
Artikel 50-verplichtingen worden afdwingbaar op 2 augustus 2026. Dit is niet beïnvloed door de EU Omnibus-overeenkomst van mei 2026, die alleen de verplichtingen voor hoog-risico AI heeft uitgesteld. Boetes voor niet-naleving bedragen maximaal €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is.